Bizimle iletişime geçiniz

Ekonomi

Atilla Yeşilada: Bütçe açığı ikiye katlandı, zam yağmuru devam edecek

Ekonomist Atilla Yeşilada, ilk çeyrekte bütçe açığının geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık iki kat arttığını belirterek, buna istinaden Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak'ın açıklayacağı reform paketinin yeni zamlar ev sahipliği yapacağını ifade etti.

Ekonomist Atilla Yeşilada, Berat Albayrak’ın ilk olarak bugün açıklayacağını duyurduğu ancak daha sonra 10 Nisan’a ertelediği reform paketine ilişkin, “Vergi reformu yanında gelir artırıcı önlemler ve tasarruf tedbirleri görmek zorundayız. Gelir artırıcı önlemlerin anlamı açık, kamunun ürettiği ya da satışından vergi aldığı mal ve hizmetlere bir kez daha zam gelecek” ifadelerini kullandı.

Yeşilada’nın paraanaliz.com’daki yazısı şöyle:

Cuma akşamı yayınlanan mart nakit bütçe dengesi, yılın ilk çeyreğinde bütçe açığının bir önceki yılın aynı dönemine göre neredeyse ikiye katlanarak 38 milyar TL’ye eriştiğini gösterdi.

Halen bütçe açığı/GSYİH oranı %2.2 civarına yükselerek YEP hedeflerini (%1.9) aştı. Hükümet bütçe hedeflerine erişmek için ya gelir artırıcı tedbirler alacak ya da harcamaları kısacak.

Nakit bütçe rakamları çok fazla detay içermese de gerçek zamanlı para giriş-çıkışlarını ölçümlediği için muhakkak ilerleyen günlerde açıklanacak merkezi bütçe verileri ile birlikte değerlendirilmeli.

Yılın ilk üç ayında edinilen sonuçlar bütçe disiplininde çok belirgin bir bozulmaya işaret ediyor. Seçim döneminde anlayışla karşılanacak bu bozulma, muhakkak telafi edilmeli. Çünkü, yatırımcı açısından düşük bütçe açığı Türkiye’de istikrarın tek çıpası olarak algılanıyor.

Üstelik, SWAP faciasından sonra dış borçlanma imkanı da bir miktar sınırlandı. Bütçe açıklarını yılın ilk çeyreği temposunda sürdürmek yoğun biçimde iç borçlanma gerektirecek ki, bu da kredi faizlerini yukarı iterek özel sektör harcamalarını iyice frenler.

Ocak-mart döneminde Hazine gelirleri enflasyondan arındırılmış olarak % 10 artarken, faiz-dışı harcamalar ise % 13.6 artış kaydederek, halen yürütülen bütçe politikasının sürdürülemez olduğuna işaret etti.

“BU SENE BÜYÜMENİN SIFIRLANMASI YA DA RESESYONUN SÜRMESİ EN OLASI SENARYOLAR”

Ek olarak, bütçe açığını 39 milyar TL’de tutmak için dahi 30 milyar TL TCMB temettü avansı nisandan ocaka öne çekildiğine göre, ilerleyen aylarda gelir temini daha da güçleşecek. Talep darlığına çare olarak geçici olarak başlatılan bir takım KDV-ÖTV indirimlerinin yıl sonuna kadar uzaması da Hazine’yi zorlayacak.

Yılın ilk çeyreğinde % 27 yükselen faiz giderlerinde tasarruf imkansız, çünkü SWAP faciasından sonra DİBS faizleri bir kez daha yükselmeye başladı. Üstelik, ilk çeyrekte DİBS getirilerinde kaydedilen gerilemede ihale satış miktarının düşük tutulması ve kamunun alışılmadık boyutta ihalelerde kağıt alması önemli rol oynadı. Bu trendleri de sürdürmek zor.

Ekonomide bir toparlanmanın dolaylı vergi tahsilatını artırarak bütçe dengelerini bir miktar düzeltmesi mümkün, ancak bu toparlanma bütün tahminlere göre çok sınırlı kalacak. Halen hükümetin hedefi olan % 2.4 GSYİH büyüme özel sektör tahminlerinde paylaşılmıyor. Bu sene büyümenin sıfırlanması ya da resesyonun sürmesi en olası senaryolar.

Hazine’nin bir dezavantajı daha var. Af’larla ek gelir elde etmek zor olacak, çünkü bu programlar 2018’de sonuna kadar kullanılarak bütçe açığı takriben milli gelirin % 0.6’sı kadar daraltıldı. Tüketim veya üretim yapamayan özel sektörün yeni Af ödemelerini gerçekleştirmesi akla yakın değil.

Sonuçta, Berat Albayrak’ın gelecek hafta açıklayacağı vaad edilen Yol Haritası’nda vergi reformu yanında gelir artırıcı önlemler ve tasarruf tedbirleri görmek zorundayız. Gelir artırıcı önlemlerin anlamı açık, kamunun ürettiği ya da satışından vergi aldığı mal ve hizmetlere bir kez daha zam gelecek.

Tasarruf tedbirleri ise kamuda araç alımını kısıtlama gibi etkisiz adımlarla sınırlı kalamaz. Ana harcama kalemleri olan yatırım, ücretler veya sosyal refah programlarında kesinti yapmak gerekebilir.

Ekonomi

Hükumet bütçe açığını 10 yılda ona katladı

Hazine ve Maliye Bakanlığı, 2020 yılına ait merkezi yönetim bütçesi verilerini açıkladı. 2011 yılında 17.4 milyar lira olan merkezi yönetim bütçesi açığı, geçen yıl yüzde 38,5 artarak 172 milyar 743 milyon liraya çıktı.

BOLD – Hükumetin bütçe açığı artmaya devam ediyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre merkezi yönetim bütçesi 2020’de 172,7 milyar lira açık verdi.

GİDERLER YÜZDE 20 ARTTI

Hazine ve Maliye Bakanlığı, 2020 yılı aralık ayı ve ocak-aralık dönemi bütçe uygulama sonuçlarını açıkladı. Bu kapsamda Türkiye’nin merkezi yönetim bütçesi gelirleri 2020’de bir önceki yıla göre yüzde 17,6 artarak 1 trilyon 29 milyar 493 milyon lira, giderleri de yüzde 20,2 yükselerek 1 trilyon 202 milyar 236 milyon lira oldu. Merkezi yönetim bütçesi açığı, geçen yıl yüzde 38,5 arttı ve 172 milyar 743 milyon lira olarak kayıtlara geçti. Bakanlık verilerine göre, Aralık 2020’de bütçe gelirleri, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 34 artarak 97 milyar 559 milyon liraya yükseldi. Bütçe giderleri de aynı dönemde yüzde 32,2 artışla 138 milyar 250 milyon liraya çıktı. Geçen ay bütçe açığı 40 milyar 691 milyon lira olarak hesaplandı.

AÇIK HER GEÇEN YIL ARTTI

2020 yılında 172 milyar 743 milyon lira açık veren merkezi yönetim bütçesinin açığı son 10 yılda ona katlandı. 2011 yılında 17.4 lira olan merkezi yönetim bütçesinin açığı, 2012’de 28.8, 2013’te 19.4, 2014’te 22.7, 2015’te 22.6, 2016’da 29.3 milyar liraya çıktı. Son yıllarda giderek artan açık 2017 yılında 47.4 milyar liraya, 2018’de 72.6 milyar liraya, 2019 yılında ise 123.7 milyar lira çıktı.

20 yıllık AKP iktidarının utancı: Yoksulluk intiharları!

Okumaya devam et

Ekonomi

Merkez Bankası’nın kara günleri: Son 7 yılda sadece 2 kere artıda kalabildi

2001 krizi ve 2008 küresel finans krizinin dışında hiç eksileri görmeyen Merkez Bankası rezervleri, son 7 yılın 5’inde artı bakiye göremedi.

BOLD – AKP’li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Berat Albayrak’ın istifasına neden olduğu ileri sürülen Merkez Bankası (MB) rezervleri son 7 yılın 5’inde eksiden kurtulamadı. Berat Albayrak’ın Hazine ve Maliye Bakanlığı yaptığı dönemde, sadece kur artışını dengede tutabilmek için MB’nin rezervlerindeki 128 milyar dolara yakın döviz satışına izin verdiği iddia ediliyor.

MB döviz rezerv varlıklarında tarihi düşüş 2020 yılında yaşandı. 2001 krizinde bile eksi 12,9 milyar Dolar olan Merkez Bankası rezervleri geçen yılın ilk 11 ayında eksi 38,6 milyar Dolara geriledi. Peki yıllara göre Merkez Bankası rezerv miktarı nasıl değişti?

AKP DÖNEMLERİNDE MERKEZ BANKASI REZERVLERİ

MB döviz rezervleri, AKP’nin ilk iktidara geldiği 2002 yılında eksi 200 milyon dolar seviyesindeydi. Bu tarihten 2007 yılına kadar hep artıda kalan rezervler, 2005 yılında 23,2 milyar dolar ile artı rezerv rekoru kırdı. Küresel finans krizinin yaşandığı 2008 yılında yine eksiye dönen rezervler eksi 2,7 milyar dolar oldu. Ardından 2014 yılına kadar yılık bazda hep artı rezerv girişi oldu.

SON 7 YILIN SADECE 2’Sİ ARTI

MB, son yedi yılın sadece 2’sinde artı döviz rezervi verdi. 2016 ve 2019 yıllarında artı rezerv girişi olurken, geriye kalan yıllarda hep eksiye düştü. En büyük düşüş ise eksi 38,6 milyar dolar ile 2020 yılının Ocak-Kasım döneminde yaşandı.

‘Sözde Cumhurbaşkanı’ tartışmasından sonra ‘Sembolik Cumhurbaşkanı’ önerisi

 

Okumaya devam et

Ekonomi

Konut satışlarına faiz darbesi: 5 ayda 10 kat azaldı

Merkez Bankasının faiz politikası sonucu yükselen banka kredisi maliyetleri yüzünden, geçen Temmuz 130 bin 721’e ulaşan konut satış rakamları Aralıkta 14 bine geriledi.

BOLD – Merkez Bankası’nın (MB) politika faizlerini son olarak 200 baz puan arttırıp yüzde 17’ye çıkarmasından sonra yükselen banka kredisi maliyetleri, konut satışlarını vurdu.

Konut kredisiyle alınan alınan ev sayısı yüzde 90 oranında azaldı. Geçen senenin Temmuz ayında banka kredisiyle 130 bin 721 adet konut satılırken, Aralık ayında ise yükselen faizler yüzünden bu rakam 14 bin 631’e düştü. 2019 yılı Aralık ayında ise bu rakam 50 bin 278’di.

KREDİYLE 573 BİN 337 EV SATILDI

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ipotekli konut satış verilerine göre 2020 yılında 573 bin 337 adet ipotekli konut satıldı. Bu satışların 183 bin 987 adedi yeni biten inşaat olurken, 389 bin 350 adedi ise ikinci el satış kayıtlarına girdi. 2019 yılında ise banka kredisiyle alınan ev sayısı 332 bin 508 adette kaldı.

DÜŞÜK FAİZ KONUT SATIŞINI ARTTIRDI

MB eski Başkanı Murat Uysal’ın faizleri yüzde 8,25’e düşürdüğü geçen yılın Haziran ayından itibaren ipotekli konut satışları patladı. Bankalarda yüzde 0,64 ile ev kredisi çeken 101 bin 504 kişi konut sahibi oldu. Temmuz ayında da 130 bin 721 kişi düşük faizle çektiği banka kredisini eve yatırarak bankaya borçlandı.

MERKEZ BANKASI BAŞKANI DEĞİŞTİ KONUT SATIŞI DÜŞTÜ

MB’nin geçen Eylül ayında yaptığı faiz artırımı konut satışlarını 35 bine düşürürken, asıl büyük düşüş ise yeni atanan MB Başkanı Naci Ağbal’ın faizi önce yüzde 15’e arkasında yüzde 17’ye çıkardığı Kasım-Aralık ayında gerçekleşti.

Erdoğan’ı aşılayan doktorun İmamoğlu’na benzerliği sosyal medyayı salladı

Okumaya devam et

Popular