Bizimle iletişime geçiniz

Analiz

Erdoğan’ın cömert arkadaşı: El Sani

Katar, piyasa değerinin 2,5 katı ödeyerek Borsa İstanbul’un yüzde 10’unu 150 milyon dolara satın aldı. Katar emiri El Sani’nin Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’a karşı ilk cömertliği değil bu. Erdoğan’ın kullandığı ultra dizayn edilmiş 400 milyon dolar değerindeki Boeing 747-8 tipi özel uçak da Katar Şeyhi el Sani tarafından Erdoğan’a hediye edildi.

BOLD – Katar’ın Erdoğan yönetimine karşı cömertlikleri, ekonomik alandan savunma sanayi ve askeri iş birliğine kadar Türkiye’den çeşitli karşılıklar alıyor. El Sani ile Erdoğan’ı kimi zaman aynı helikopterin içinde Türkiye semalarında yatırım arsası bakarken görebiliyorsunuz, kimi zaman ortak amaçlar için ordularını savaştırırken.

Turkishminute.com’un haberine göre 2000’li yıllarda büyük oranda Avrupa yatırımlarını çeken Türkiye, 2010 yılından sonra Katar Yatırım Otoritesi (QIA) ile tanıştı. Bu dönem, Erdoğan yönetiminin “Yeni Osmanlıcılık” fikirlerini dile getirmeye başladığı dönemdi. Katar’ın Türkiye yatırımları finans sektöründen başladı ve kısa sürede 25 Milyar dolara yükseldi.

FİNANSBANK’I SATIN ALDI

Katar fonlarına ait şirketler bankacılık yanında finans kuruluşlarına da ilgiliydi. Qatar National Bank, Türk bankacılık sektörüne adım attı ve kısa sürede Finansbank’ı satın aldı. Ardından ABank’ın tümü Katar’a satıldı. İslami finans kuruluşları arasında yer alan Katarlı Qinvest, 2016 yılında Ergo Portföy‘ü satın alarak adını “Qinvest Portföy” olarak değiştirdi.

Medya sektörüne giren Katar, Türkiye’nin en büyü dijital yayıncılık platformu Digitürk’ün sahibi oldu.

Erdoğan’ın Borsa İstanbul’un yüzde 10’unu Katar’a satması, son dönemde finans alanında yaşadığı zorluklarla ilişkili. Erdoğan’ın damadı Berat Albayrak, büyük bir siyasi kriz sonrası Hazine ve Ekonomi Bakanlığından istifa etti. Katar’ın istifanın hemen ardından yeni satın almalar yapması, Erdoğan’a bir kez daha destek olarak okundu muhalefet tarafından.

Katar, Türk lirasının  dolar karşısında rekor değer kaybettiği 2018’deki kur krizi sırasında Türkiye’ye 15 milyar dolar yatırım yapmış ve kredi hattının açtığını belirtmişti. Pandeminin başlangıcında Türkiye tekrar kur krizine girince Katar yardıma koştu ve iki ülkenin merkez bankaları aralarındaki swap anlaşmasının limiti 15 milyar dolara yükseltildi.

Katar Emiri’nin Tayyip Erdoğan’a hediye ettiği 400 milyon dolarlık özel lüks uçak.

AVM’LER, LİMANLAR, KANALLAR…

İstinye Park Alışveriş Merkezi, Katar’ın son olarak hisselerini satın aldığı Türkiye’nin en değerli gayrimenkullerinden biri. İstinyePark’ın yüzde 42’lik hissesi Qatar Holding’e 300 milyon dolara satıldı. Türkiye’nin en büyük turizm merkezi Antalya Limanı’nın işletmesi de 140 milyon dolara 2028’e kadar Katarlı Q Terminals’e devredildi. İstanbul’daki kruvaziyer turizminin yeni merkezi olarak inşa edilen Haliç Altın Boynuz Projesi de Katarlı sermayenin ortaklığıyla finanse ediliyor.

Emir el Sani’nin annesi Şeyha Moza, Erdoğan’ın mega projesi olan Karadeniz ve Marmara denizlerini birbirine bağlayacak yeni su kanalı projesinin en büyük yatırımcılarından. Kanal İstanbul’un etrafından arazi satın alan Emir’in ailesinin toplamda ne büyüklükte arazi satın aldığı açıklanmadı.

Türkiye’nin en pahalı yalısı  ve dünyanın en pahalı dördüncü evi olan Erbilgin Yalısı da 2015’ten beri Katarlıların. Katar Emiri Al Sani’nin kayınpederi Abdülhadi Mana Ash Al-Hajri, İstanbul Boğazı manzaralı yalı için 100 milyon Euro ödedi.

MÜSLÜMAN KARDEŞLERİ DESTEKLEYEN İKİ ÜLKE

El Sani, Erdoğan’ın en sık görüştüğü lider. İkili son üç ayda üç kere zirve yaptılar. İkisinde Erdoğan, Katar’a gitti. Son beş yılda resmi olarak 28 kez biraraya geldikleri biliniyor.  İki lideri politik olarak stratejik ortak konumuna getiren olay Suriye iç savaşı oldu. Erdoğan ve el Sani, Esad yönetimine karşı aralarında cihatçıların da olduğu gruplara güçlü destek verdiler. Ekonomik desteğin yananda, lojistik ve askeri destek de sağlandı. Katar Havayollarına ait uçuş numarası gizlenmiş kargo uçakları Türkiye’nin Suriye sınırındaki Gaziantep havalimanına yüzlerce iniş yaptı.

Suriye’deki işbirliği Mısır’da da devam etti ve Müslüman Kardeşler iktidarının en güçlü iki destekçisi Türkiye ve Katar oldu. İki ülke bu sebeple Arap dünyasının geri kalanını karşılarına aldılar ve önce Katar’a ağır bir ambargo, ardından Türk mallarına boykot ve ambargo geldi.

ASKERİ ALANDAKİ İŞ BİRLİKLERİ

Katar ve Türkiye, Libya’da da ortak hareket ediyorlar. Mısır ve BAE’nin desteklediği Halife Hafter hükümetine karşı; Türkiye ve Katar, Ulusal Mutabakat Hükümeti’ni destekliyorlar. Türk ordusu doğrudan Libya’daki savaşa müdahil olurken, Ağustos ayında imzalanan anlaşmayla Türkiye ve Katar Libya’da subaylara eğitim verecek. Ulusal Mutabakat Hükümeti’nin kurmakta olduğu yeni Libya Ordusu’nu beraber şekillendirecek.

Türkiye’nin 2015’te Katar’da askeri üs kurdu ve 2019’da da ikincisini inşa etti. Türkiye’nin stratejik tesislerinden Tank-Palet fabrikası, Erdoğan’a yakın bir işadamı olan Ethem Sancak’a satıldıktan kısa süre sonra yarı hissesi Katar Silahlı Kuvvetleri Endüstri Komitesi tarafından satın alındı.

BOYNER, NETWORK, BANVİT…

Katar’ın Türkiye’deki satın almaları devletle sınırlı değil. Boyner, Network gibi Türkiye’nin en lüks giyim markalarından, Banvit gibi gıda şirketlerine ve inşaat firmalarına kadar onlarca büyük firma da Katar fonları tarafından satın alındı.

Analiz

Erdoğan, Hulusi Akar’a ihtiyacı kalmayacak bir zemin oluşturuyor

Ana Muhalefet Partisi Lideri Kemal Kılıçdaroğlu’nun salı günü Meclis Grup Toplantısında yaptığı konuşma Türkiye’de siyasetin yakın vadede öncelikli gündeminin ekonomi ve zorlu hayat şartlarının neden olacağı sosyal kırılmalar olacağını ortaya koyuyor. Aslında bu değerlendirme sadece Türkiye için değil, dünya geneli için de geçerli olan bir durum.

FATİH YUNTSEVER | BOLD ANALİZ

Çin hariç birçok ülke 2020 yılında ekonomik daralma ve küçülme yaşadı. Ülkeler için 2021 yılı gündeminin ekonomik büyüme ivmesini yeniden yakalamak amacı etrafında şekilleneceği söyleyebilir.

Bu nedenle birçok ülke içine kapanırken jeopolitik gündemlerin yerini ekonomik çıkarların öne çıkacağı ilişkiler alacak. Türkiye açısından revizyonist temelli jeopolitik maceranın sonuna geldiğini söyleyebiliriz. Le Figaro gazetesinde yayımlanan analize göre de Erdoğan’ın son günlerde AB yönelik sıcak mesajlarının altında “Felakete uğrayan ekonomi ve azalan halk desteği karşısında müttefik arayışı” düşüncesi yatıyor.

Ancak Erdoğan’ın önündeki en büyük açmaz S-400 konusu. Türkiye S-400 alımıyla F-35 projesinden çıkarıldığı gibi, Kongreden geçen yasa doğrultusunda yaptırımlara tabi tutulacak. ABD cenahından yapılan açıklamalar çok net bir şekilde S-400’ler Türkiye topraklarından çıkarılmadığı sürece yaptırımların uygulanacağını ve zamanla da dozajının artacağını gösteriyor. Başlangıçta Erdoğan cenahına hâkim olan biz bize yeteriz düşüncesi ABD iç politikasında yaşanan sıra dışı gelişmelerle yerini karamsarlığa bıraktı. Saray’ın Biden yönetimi ile temas kurma taleplerine olumsuz yanıtlar verildi.

GERİ ADIM ATMAYA NİYETLERİ YOK

ABD’nin Ankara Büyükelçisi David Satterfield 8 Ocak’ta İstanbul’da yapılan Türkiye-ABD İş Konseyi (TAİK) Yönetim Kurulu toplantısına katıldı. Daha önce de TAİK Başkanı Mehmet Ali Yalçındağ yeni dönemde ekonomik ilişkileri geliştirmek ticaret hacmini artırmak için yapılabilecekler konusunda Joe Biden’a mektup yazmıştı. Her ne kadar iş dünyası bu tarz girişimlerle iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin yaptırımlardan etkilenmemesini hedeflese de toplantı sonrası yapılan açıklamalardan anlaşıldığı kadarıyla ABD tarafı yaptırımlar konusunda gayet ciddi ve geri adım atmaya hiç niyetleri yok.

Türkiye’yi yakından takip eden herkesin üzerinde mutabık kaldığı üzere, Erdoğan 28 Şubat rejiminin neden olduğu çarpık ekonomik düzen nedeniyle toplumda yaşanan ümitsizliğe çare olabileceği konusunda halkı ikna ettiği için iktidara geldi. Erdoğan’ı hem derin devlet nezdinde hem de dışarıda güçlü kılan ana neden arkasındaki halk desteği ve alternatiflerini oyun dışına çıkarma konusundaki siyasi mahareti diyebiliriz. Bugüne kadar Erdoğan’ın bir siyasi alternatifinin olmaması ve Türkiye’nin yaşayacağı bir siyasi çalkantı sonucunda ortaya çıkacak faturanın özellik de AB’ye pahalı gelmesi rejim politikalarına somut tepkiler verilmesini engelledi.

Tüm dünyada ekonominin ilişkileri yeniden belirleyeceği bir döneme girdik. Piyasalara yeniden güven verilmesi ve kurumların imajını tazelemesi gerekiyor. Aksi takdirde yaşanan toplumsal kırılmalar otoriterliğe neden olacak. Erdoğan yaşanan değişimin farkında. Yasadışı yollardan elde ettiği gelirleri yeni dönemde devam ettirmesi kolay olmayacak. İnşaat sektöründen savunma sanayine kaydırdığı rant düzeni ABD yaptırımlarıyla ciddi şekilde zarara uğrayacak. Son günlerde rejime yakın medya organlarında yapılan zamların halkın belini büktüğüne dair haberlere yer verilmesi toplumdaki rahatsızlığın artık gizlenemediğini gösteriyor.

ERDOĞAN’IN İLK YAPMASI GEREKEN…

Erdoğan’ın önünde çok fazla seçeneği yok. Yapacağı şey aslında gayet açık. İçeride güç dengelerini kendi rejimini adına korumak için MİT ve Emniyet’i, TSK aleyhine güçlendirmek ilk yapması gereken şeydi. Son yönetmelik düzenlemesiyle, TSK’nin elinden ağır silahların kademleri olarak alınmasının önü açıldı. Geçmişte benzer şeyi 28 Şubat rejiminin muktedirleri polisin elinden ağır silahları alarak yapmıştı. Erdoğan olası bir toplumsal hareketlenmede TSK’nın ne yapacağından tam olarak emin olmadığı için Mit ve Emniyeti güçlendirirken, TSK’yı zayıflatmayı hedefliyor.

Son günlerde AB’ye yönelik sıcak mesajlar verse de AB’nin Türkiye’ye yönelik tavrında, ABD’nin tutumu belirleyici olacak. İşte bu noktada ABD ile her zaman iyi ilişkiler kuran ve Pentagon ile devamlı irtibatını sağlam tutan Hulusi Akar devreye giriyor.

15 Temmuz akşamından itibaren yaşanan gelişmeler ABD’nin Hulusi Akarı Erdoğan rejiminde sigorta olarak gördüğünü işaret ediyor. Zaten Erdoğan için de itibarı zedelenmiş bir asker üzerinden TSK’yı dizginlemek, o günün şartlarında en akıllıca davranıştı. Ancak şartlar değişti. İç siyasette dengeler Hulusi Akar’ın artık rolünü ve vazgeçilmezliğini sorgulanır hale getirdi. Bugüne kadar Erdoğan gibi Hulusi Akar da hep doğru yerde, doğru zamanda, doğru tercihleri yaparak yükselişlerini sürdürdüler.

ONLAR GİTMEDEN ÇÖZÜM YOK

Tam bu noktada Hulusi Akar 14 Ocak tarihinde gazetecilere S-400 konusunda bir açıklama yaptı. Akar Türkiye’nin Rusya ile ikinci parti S-400 alımı için görüşmelerde bulunduğunu ve gelinen noktadan geri dönüşün çok sorunlu olacağını, ABD çözüm için istekliyse teknik düzeyde bir çözümün bulunabileceğini söyledi. Hulusi Akar da gayet iyi biliyor ki S-400’ler gitmeden çözüm olmayacak. Biden sonrası Türk Amerikan ilişkileri kurumlar üzerinden yürüyecek. Anlaşılan Akar değişen iç dengelere karşı ABD büyükelçisinin TAİK toplantısındaki net tutumuna rağmen böyle bir açıklama ile ABD tarafını daha üst seviyede tepki vermeye zorlayarak hem pazarlığı üst seviyeden açıyor hem Erdoğan’ın siyaseten daha ılımlı bir politika izlemeye zorlayacak süreci hızlandırıyor, hem de Rusya’yı işaret ederek Erdoğan’ın çaresizliğini ortaya koyuyor. Aksi koşullarda Erdoğan’ın artık Hulusi Akar’a ihtiyacı kalmayacak. Zira artık kontrol edilmesi gereken TSK diye bir kurum olmayacak. Dünya daha önce aynı filmi 1979 İran Devrimi’nde izlemişti.

Okumaya devam et

Analiz

ABD Başkanı Biden Çin’e karşı Putin ile iş birliği yaparsa Erdoğan’ın geleceği ne olur?

Rusya’yla olası bir anlaşma sonrası Biden’ın yalnızlaştırarak köşeye sıkıştıracağı Erdoğan’ın yapabileceği tek şey, Trump’ın yaptığı gibi sokaklar ve kendi paramiliter güçleri üzerinden pazarlık yapmak.

FATİH YURTSEVER | ANALİZ

İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra kurulan BM Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) 5 daimî üyesinden biri, Çin Devrimi sonrasında Tayvan’da kurulan Çin Cumhuriyetiydi. Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) ve Hindistan arasında yaşanan sınır sorunları nedeniyle yaşanan çatışmalarda SSCB’nin politik olarak Hindistan tarafında yer alması, ÇHC-SSCB ilişkilerin bozulmasında neden oldu. ABD yaşanan gelişmelerden istifade ederek komünist blokta bir çatlak meydana getirmek için, 1971 yılında ÇHC’ni BM’de Çin’in resmi temsilcisi olarak tanıdı. Bu tarihten sonra ÇHC Çin Cumhuriyeti’nin yerine, BMGK’nin 5 daimî üyesinden biri oldu.

Soğuk Savaş döneminde ABD-SSCB arasında yaşanan büyük güç rekabetinin bir benzeri 2008 krizinden sonra küresel baskın gücünde zayıflama yaşayan ABD ve ÇHC arasında görülmeye başladı. Trump döneminde içe kapanarak üretim gücünü yeniden dünyanın zirvesine taşımayı hedefleyen ABD, bu amacına ulaşamadığı gibi, Atlantik kıtasının diğer ucunda bulunan Batılı müttefikleri arasında güven ve prestij kaybına uğradı. Bu dönemde ÇHC’nin ekonomik büyümesine devam etmesi, süratli şekilde deniz gücünü başta olmak üzere askeri gücünü geliştirmesi ABD’nin daha önce sorgulanan gücünü tartışmalı hale getirdi. Bugün içerisinde bulunduğumuz dünyanın çok kutuplu bir yapıya büründüğü konusunda herkes hem fikir.

Böyle bir jeostratejik ortamda Batı medeniyetinin liderliğini sürdüren ABD’nin bu medeniyetin temel değerlerinden biri olan liberal ekonomik düzeni ve onun liderliğini, baskıcı ve otoriter rejimlere karşı koruyabilmesi için yeni bir anlayış etrafında birleşebilecek koalisyon ortakları bulması gerekiyor.

GÜÇLÜ BİDEN DÖNEMİ

6 Ocak tarihinde ABD’de yaşanan olaylar sonucunda Trump’ın taraftarlarını eve dönmeye ikna etmesi ve 20 Ocak tarihinde barışçıl bir şekilde görevi devredeceğini açıklaması hem ABD’de hem de dünyada yeni bir dönemi başlattı. Demokratlar Temsilciler Meclisi’nde ve Kongre’de çoğunluğu ele geçirdiler. Joe Biden bu koşullar altında ABD tarihinin en güçlü Başkanlarından biri olabilmek için gerekli bütün şartlara sahip duruma geldi. Hal böyle iken tarihinin kendisini nasıl yazacağını ise; Başkanlık döneminde yapacağı icraatlar belirleyecek.

NATO ve AB içerisinde ABD’ye karşı oluşan güvensizliğin temel nedeni; ABD’nin yönünü Asya-Pasifik Bölgesi’ne çevirmesi, Ukrayna ve Suriye krizine yeterince müdahil olmamadır. Biden seçildikten sonra hem AB içerisinde hem de NATO’da iyimser bir hava hâkim oldu. Bu havanın devam edebilmesi için; Biden yönetiminin beklentiler doğrultusunda aktörleri tatmin edecek adımlar atması gerekiyor.

RUSYA’NIN DOĞU KORKUSU

Bu noktada akla gelen ilk hamle Ukrayna ve Rusya arasındaki sorunların çözülmesi için Putin ile anlaşmaya varılmasıdır. ABD’nin; daha önce ÇHC konusunda attığı adımlar dikkate alındığında hem Avrupa’daki müttefiklerini rahatlatmak hem de ÇHC’ye karşı Rusya’yı yanına almak için böyle bir adım atması olası görünüyor. Her ne kadar ÇHC ve Rusya her fırsatta dostluk ve yakın iş birliği mesajları verseler de Rusya’nın askeri stratejisi ve konuşlanması esas tehdidin doğu sınırlarından beklendiğini gösteriyor.

Rusya ekonomik olarak büyük oranda petrol ve doğalgazdan elde edilen gelire bağımlı. Söz konusu ürünlerin fiyatlarında yaşanan dalgalanmalar Rus ekonomisinde sarsıntıya neden oluyor. Rusya’nın Almanya başta olmak üzere AB ülkeleri ile ekonomik ilişkilerinin artarak devam edebilmesi ABD’nin rızasına bağlı. Obama yönetimi, Ruslar Kırım’ı ilhak ettiklerinde, daha önce Ukrayna’nın nükleer silahlardan vazgeçme karşılığında kazandığı toprak bütünlüğü garantisine rağmen Ukrayna’ya yeterli desteği vermeyerek zımni olarak Rusya’yı desteklemişti.

Putin, Trump ile olan iyi ilişkileri ve oluşan güç boşluğu sayesinde şartları çok iyi değerlendirerek özellikle de Suriye’de ABD ile kurduğu örtülü iş birliği sayesinde kendisine alan açtı. Polonya ve Baltık ülkeleri, yaşanan gelişmelerden duydukları kaygı nedeniyle Rus tehdidini NATO gündemine taşıdı. ABD yaptırımları nedeniyle Kuzey Akım-2 doğalgaz boru hattı projesinde gecikmeler yaşandı. Bu nedenle ABD ve Rusya arasında yaşanabilecek olası bir yakınlaşma ABD’nin olduğu kadar, Rusya ve AB ülkelerinin de menfaatine hizmet edecek. Biden eğer Putin’i Ukrayna’nın doğusundan çekilmeye ikna ederse kendisinden beklenilen liderlik konusunda ilk somut adımı atmış olacak.

Ancak böyle bir iş birliğinin hayat bulması en çok Erdoğan’ı rahatsız edecektir. Zira, Biden yönetimi dünya kamuoyunun yeniden liberal demokratik değerler, insan hakları ve hukukun üstünlüğü konularında desteğini alabilmesi için somut ve cezalandırıcı adımlar atması gerekiyor. Biden yönetimi Türkiye önemli bir NATO ülkesi olduğu için Türk halkını toptan kaybetmek yerine, Erdoğan’ı yalnızlaştırmak ve hukuki olarak köşeye sıkıştırmak için yeni dava dosyaları açmayı deneyecektir. Son günlerde yaşanan iş adamı Sezgin Baran Korkmaz’a yönelik yürütülen operasyonların, kirli işleri üzerinden Erdoğan’ı köşeye sıkıştırmak için yapıldığını ortaya koyuyor.

ERDOĞAN’IN İSTİKBALİ  SOKAKLAR

Gazeteci yazar Ahmet Altan’ın da ifade ettiği gibi Erdoğan hukuka dönemez. Biden yönetimiyle birlikte oluşacak yeni dengelerde kendisine yer olmadığının da farkında. Erdoğan’ın için tek çıkar yol yargılanmama garantisi aldıktan sonra iktidardan geri çekilmek. Bunu elde edebileceği tek yol var. O da Trump’ın yaptığı gibi sokaklar ve kendi paramiliter güçleri üzerinden pazarlık yapmak. Resmî Gazetede yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliğine göre toplumsal olaylarda MİT ve Emniyet’e TSK’ya ait silahları kullanma yetkisinin verilmesi yakın vadede Erdoğan’ın olası tek seçeneğini kullanacağına dair ciddi ip uçları veriyor.

Joe Biden ateş püskürdü: İsyankar, ayak takımı, teröristler…

Okumaya devam et

Analiz

Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de karasuları kaç deniz mili?

Türk halkı, Erdoğan’ın politik hedeflerine söylem desteği vererek kendileri için iktidar alanı açmaya çalışan, duruşlarını Kemalist ve tam bağımsızlık yanlısı olarak tanımlayan, gerçekte kime hizmet ettikleri zamana ve şartlara göre değişen askerlerin ortaya attığı Mavi Vatan kavramı üzerinden yoğun bir deniz propagandasına maruz kalıyor. Üç tarafı denizlerle çevrili bir ülke olmasına rağmen şimdiye kadar denizcileşememiş, siyasi, askeri ve ekonomik alanlarda denizlerden yeterince istifade edememiş bir ülke için denizciliğin ülke gündemini işgal etmesi, halkın bu konuda bilinçlenmesi olumlu bir gelişme olarak değerlendirebilir.

FATİH YURTSEVER | BOLD ANALİZ

Ancak yapılan tartışmaların hamasetten öteye gidememesi, derinlikten yoksun olması, her şeyden önemlisi de Türkiye’nin menfaatinden daha ziyade Erdoğan ve koailisyonunun menfaatine odaklı olması, yakın vadede başta Doğu Akdeniz olmak üzere tüm denizlerde Türkiye’nin hak ve menfaatlerini tehlikeye atıyor. Gerçek sorunların konuşulmasını perdeliyor.

KARADENİZ’DE GÜÇ DENGESİ RUSYA’DAN YANA

Rusya, Kırım’ı ilhak ettikten sonra Karadeniz’de güç dengesini kendi lehine çevirdi. Yunanistan, ABD’nin Üç Deniz İnisiyatifi ile Karadeniz, Baltık Denizi ve Adriyatik’i birbirine bağlayacak, Doğu Avrupa, Balkanlar ve Baltık Ülkeleri üzerinde kontrol sağlamasına hizmet edecek politikalarına verdiği destek karşılığında alacağı silahlı insansız hava araçları, keşif gözetleme sistemleri ve F-35 uçakları ile Ege Denizi’nde güç dengesini kendi lehine değiştirecek.

DOĞU AKDENİZ’DE İŞLER KARIŞIK

Doğu Akdeniz’de ise durum içinden çıkılmaz bir hal almış durumda. Oluşan Türkiye karşıtı koalisyonda gedik açmak için İsrail’e uzatılan el havada kaldı. Mısır Yunanistan Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) Sınırlandırma Anlaşması da daha önce zafer sarhoşluğu içerisinde yoğu propagandası yapılan Türkiye-Libya anlaşması gibi, BM’de tescil edildi. AB’nin mart ayında yapacağı zirveden çıkabilecek olası yaptırımları engellemek için Oruç Reis gemisinin sismik araştırma gemisin faaliyetleri Antalya Körfezi ve açıkları ile sınırlandırıldı.

MAVİ VATAN VE KARASULARIMIZIN DURUMU

İzlenen yanlış ve hamasi Mavi Vatan politikası sayesinde üç tarafımız denizler yerine hak ve menfaatlerimize karşı oluşturulmuş koalisyonlar ile çevrildi. Peki, uğruna bu kadar şeyi kaybetmeyi göze aldığımız, temelde egemenliğimizin olmadığı sadece egemen haklara sahip olduğumuz Kıta sahanlığı ve MEB kavramlarını Mavi Vatan ile ön plana çıkarırken, devletimiz egemenliği altında bulunan karasularımızda durum nedir? Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de karasuları kaç deniz milidir?
1982 BM Deniz Hukuk Sözleşmesi (BMDHS)’ne göre her devlet karasuları genişliğini tespit etme hakkına sahip. Ancak karasuları genişliği 12 deniz milinden fazla olamaz. Türkiye’nin karasuları Lozan’da 3 deniz mili olarak belirlendi. 1964 yılında yürürlüğe giren karasuları kanunu ile genişlik 6 deniz miline çıkarıldı. Bu kanuna göre 6 deniz milinin üzerinde karasuyu ilan etme durumu mütekabiliyet esasına bağlandı.

Halen yürürlükte olan karasuları kanunu ise 1982 yılında yürürlüğe giren 2674 sayılı karasuları kanunu. Bu kanunun birinci maddesi; Türk karasularının genişliği altı deniz milidir. Cumhurbaşkanı, belirli denizler için, o denizlerle ilgili bütün özellikleri ve durumları göz önünde bulundurmak ve hakkaniyet ilkesine uygun olmak şartıyla, 6 deniz milinin üstünde karasuları genişliği tespit etmeye yetkilidir.” hükümlerine haiz. 2674 sayılı kanun da karasuları genişliği 6 deniz mili olarak belirlenmesine rağmen 29 Mayıs 1982 tarihinde Bakanlar kurulu mütekabiliyet esasları doğrultusunda 8/4742 sayılı karar ile Karadeniz ve Akdeniz’de 1964 yılında yürürlüğe giren kanun ile uygulanan durumun sürdürülmesine karar verildi.

BM’YE GÖRE TÜRKİYE’NİN DOĞU AKDENİZ’DEKİ KARASULARI BELLİ DEĞİL

Karasuları açısından Karadeniz ve Ege’de durum net olmasına rağmen (Karadeniz:12 deniz mili, Ege Denizi: 6 deniz mili) Doğu Akdeniz için aynı şey söz konusu değil. BM kaynaklarında diğer kıyıdaş ülkelerin Doğu Akdeniz’de karasuları 12 deniz mili iken, Türkiye’nin karasularının kaç deniz mili olduğuna dair bir bilgi mevcut değil. Fiili uygulamada ise Türkiye 1980’li yıllarda Millî Savunma Bakanlığının aldığı bir karara istinaden Doğu Akdeniz’de karasularını Antalya Kemer’den geçen boylamın batısından 6 deniz mili, doğusunda ise 12 deniz mili olarak uygulamaktadır. Doğu Akdeniz’de MEB ilan edilmediğinden, Kemer’in batısında kıyılarımızdan itibaren 6-12 deniz mili arasındaki deniz alanı uluslararası açık deniz alanı olarak kabul edildiği için, üçünü ülkeler tarafından kullanılıyor. İronik bir şekilde Mavi Vatan derken, hakkımız olan karasularımıza sahip çıkmayarak üçüncü ülkelerin kullanımına açıyoruz.

Bu konu, bugüne kadar dikkat çekmemiş olabilir. Ancak Libya ile yapılan MEB sınırlandırma anlaşmasının tetiklemesi ile sonuçlanan Yunanistan-Mısır MEB sınırlandırma anlaşması, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki karasuları konusunu daha hassas hale getirdi. Muhtemel bir çok taraflı müzakere ortamında, Türkiye’nin hak ve menfaatlerini daha sağlam bir şekilde müzakere edebilmesi için, Doğu Akdeniz’in tamamında karasularını 12 deniz mili olan ilan etmesi ve bunu derhal BM’ye deklare etmesi gerekiyor.

Hülasa; Mavi Vatan hamaseti ile kahramanlık hikayesi yazıp, yelkenlerine rüzgâr basanları ve cebini dolduranları sessizlikle izleyen Dışişleri meslek memurlarının tarihe not düşmek adına duruma el koyup, seslerini yükseltmelerini istemekten başka bir çıkar yolu görünmüyor. Mavi Vatan derken anavatan elden gidiyor.

Okumaya devam et

Popular